Jak możemy zakwalifikować języki?

Aktualności | | |
Globe_of_language

Wielość języków świata potrafi przyprawić o zawrót głowy. Aby zrozumieć ich rangę oraz stosunki między nimi zachodzące, potrzebne są właściwe klasyfikacje. Języki możemy dzielić ze względu na pokrewieństwo, cechy struktury oraz liczbę i rodzaj użytkowników. Jak wyglądają poszczególne z nich?

Podstawowym rozróżnieniem jest podział na języki naturalne (powstałe na drodze historycznego rozwoju) i sztuczne (świadomie stworzone przez danego człowieka). Dopiero po jego ustaleniu można dokonywać dalszych podziałów według klasyfikacji genetycznej. Języki są w niej ułożone według pokrewieństwa. Łączą się w rodziny, podrodziny, grupy i podgrupy. Ma to sens w myśl teorii o wykształceniu się znanych dziś języków z jednego prajęzyka.

W genetycznej klasyfikacji problemy stwarzają dialekty. Do dziś bowiem trudno jest ustalić jednoznaczną różnię pomiędzy językiem a dialektem. W dolnych granicach klasyfikacji genetycznej znajdują się także narzecza, gwary, idiolekty, żargony, socjolekty itp. Zgodnie z klasyfikacją genetyczną wyróżniamy więc np. języki indoeuropejskie, wśród których znajdują się m.in. języki germańskie, które dzielą się na wschodnio- i zachodniogermańskie oraz języki skandynawskie. Np. w obrębie języków skandynawskich wyróżniamy jeszcze języki zachodnie i wschodnie, a dopiero w nich – dobrze nam znane islandzki, norweski, duński i szwedzki.

Jeśli chodzi o klasyfikację strukturalną, istnieje w niej kilka kryteriów podziału. Są to kryterium fonologiczno-fonetyczne, morfologiczne i syntaktyczne oraz podział ze względu na stosunki morfosyntaktyczne. Np. kryterium syntaktyczne mówi o szyku wyrazów w zdaniu w danym języku. Zgodnie z tym kryterium istnieją języki pozycyjne, w których sens wypowiedzi zależy od pozycji poszczególnych składowych w zdaniu oraz języki fleksyjne, w których za znaczenie odpowiadają morfemy gramatyczne.

Ostatnia z klasyfikacji, funkcjonalna, dzieli się na dwa typy: klasyfikację ze względu na liczbę użytkowników języka oraz klasyfikację ze względu na rodzaj użytkowników. Jeśli weźmiemy pod uwagę liczbę osób posługujących się aktualnie danym językiem, to wyróżnimy języki żywe, martwe, wegetujące i odrodzone. Drugie kryterium pozwala nam wydzielić języki narodowe lub etniczne oraz wehikularne, czyli te używane w czasie podróży i kontaktów handlowych na obszarach o znacznej różnorodności językowej.

Istnieje oczywiście jeszcze szereg innych klasyfikacji. Języki można by tak naprawdę dzielić w nieskończoność! Na piśmienne i niepiśmienne, na zwarte i rozproszone, oficjalne i nieoficjalne…