Jakie cechy powinien mieć dobry tłumacz literatury?

Aktualności | | |
6880096005_944f5fc9ff_o

Aby być dobrym w swoim fachu, trzeba mieć predyspozycje do wykonywania danego zawodu, przygotowanie zawodowe oraz trochę samozaparcia. Wielu rzeczy możemy się nauczyć, jednak indywidualne uwarunkowania (cechy charakteru, tryb pracy itp.) sprawiają, że nie każdy może zostać równie wybitnym muzykiem, chirurgiem czy… tłumaczem. No właśnie, jakie cechy powinien mieć dobry tłumacz literacki? Jakie umiejętności powinien nabyć?

Pomijając bardzo dobrą znajomość języka obcego, z którego się przekłada (w końcu filologów mamy wielu, a nie każdy przecież zajmuje się przekładem), skupmy się na polszczyźnie. Tłumacz literacki musi nią władać swobodnie i poprawnie, tj. nie popełniać błędów, a także znać dobrze różne jej style i rejestry. Duże znaczenie ma np. znajomość stylu historycznego.

W parze ze znajomością polszczyzny idzie znajomość różnic między językiem i kulturą ojczyzny oryginału i Polski. Następnie potrzebna jest wiedza z tej dziedziny, której dotyczy tekst. Zdecydowanie łatwiej jest przecież stać się mistrzem w swojej dziedzinie, jeśli stale poszerza się horyzonty związane z węższą tematyką, niż kiedy za każdym razem tłumaczy się coś innego. Obracając się stale w obrębie np. literatury wiktoriańskiej Anglii, można stale zgłębiać jej specyfikę i tworzyć coraz lepsze przekłady.

Tłumacz literacki musi też po prostu lubić czytać, interesować się literaturą oraz być oczytanym. Wówczas sam lepiej pisze i swobodniej posługuje się konwencjami, środkami literackimi, ma większą świadomość gatunków. Wiąże się z tym umiejętność interpretacji krytycznej oceny tekstu.

Kolejne cechy są już nieco bardziej ogólne. Zaliczają się do nich orientacja w rodzimym rynku wydawniczym, duża wiedza ogólna, ciekawość świata i chęć do ciągłej nauki. Każda książka jest bowiem wyzwaniem które pokazuje, że ciągle jest jeszcze coś, czego tłumacz nie wie. Bardzo dobrze, jeśli tłumacz zna podstawowe zasady edytorskie (wówczas jest mu łatwiej sprostać wymaganiom wydawnictwa w kwestii przesyłanego tekstu tłumaczenia) i ma słuch muzyczny oraz językowy. Musi bowiem umieć ocenić, czy stworzony przez niego tekst dobrze brzmi i czyta się go płynnie.

Jeśli chodzi zaś o wrodzone cechy charakteru, tłumacz literacki musi mieć zdolność pracy indywidualnej. Musi odznaczać się wysoce wykształconą samodyscypliną, powinien być odporny na samotność. Musi być też rzetelny (i dokładnie sprawdzać źródła!), terminowy, a także… asertywny, co przydaje się szczególnie przy współpracy z wydawcą.